Reklam gösteren bir sitede “ticari olmayan” (NC, NonCommercial) lisanslı bir ikon kullanmak, lisansın sınırını zorlayan bir kullanımdır. Lisans reklamı adıyla anmaz, ama yasakladığı şey “ticari avantaj ya da parasal kazanç amacı taşıyan” kullanımdır ve reklam geliri için yayımlanan bir site bu tanıma girme riski taşır. Temkinli yol, NC lisanslı ikonları yalnız gerçekten ticari amacı olmayan işlerde kullanmaktır.
23 Ekim 2026 verimize göre Iconify’daki 227 setten yalnız biri NC lisanslı: Custom Brand Icons (1.757 ikon, CC BY-NC-SA 4.0). Bu set logolar grubunda yer aldığı için bir de marka hakkı sorunu taşır. Yani ikon setleri dünyasında NC lisans nadirdir, ama özellikle görsel arama sonuçlarında karşınıza çıkan tekil ikon ve illüstrasyonlarda sık görülür. Bu yazıdaki mantık onlar için de geçerlidir.
Lisans “ticari olmayanı” nasıl tanımlıyor
CC BY-NC-SA 4.0 yasal metni NonCommercial kavramını şöyle tanımlar: öncelikle ticari avantaj ya da parasal karşılık amaçlamayan ya da bunlara yönelmeyen kullanım. Metin bir istisna da ekler: lisanslı materyalin, telif hakkına konu başka materyallerle dijital dosya paylaşımı ya da benzeri yollarla değiş tokuşu, bu değiş tokuşla bağlantılı bir para ödemesi yoksa ticari olmayan sayılır.
Tanımın kilit kelimesi “öncelikle”dir (primarily). Bir kullanımın içinde para geçmesi onu otomatik olarak ticari yapmaz; belirleyici olan kullanımın asıl amacıdır.
Creative Commons’ın yorumu
Creative Commons’ın “NonCommercial interpretation” sayfası iki noktanın altını çizer.
Belirleyici olan kullanım, kullanıcı değil. Sayfanın ifadesiyle ticari olmayanlık kullanımın kendisine bağlıdır, kullanan kişinin ya da kurumun kimliğine değil. Bir şirket ticari olmayan bir iş yapabilir, bir dernek de ticari bir iş yapabilir. “Biz vakfız, NC ikon kullanabiliriz” ya da “biz şirketiz, hiçbir şekilde kullanamayız” gibi genellemeler bu yüzden yanlıştır.
Gerçek anlaşmazlık az. Sayfa, Creative Commons’ın “Defining Noncommercial” araştırmasına dayanarak, NC’nin anlamı üzerine yaşanan gerçek çatışmaların az olduğunu belirtir.
Sayfa reklam destekli siteleri ayrıca tartışmaz. Bu yüzden reklamlı bir site için kesin bir “evet” ya da “hayır” Creative Commons’ın metinlerinde yoktur.
Senaryolar ve makul okuma
Aşağıdaki değerlendirmeler, tanımın “öncelikle ticari avantaj ya da parasal karşılık” ölçütüne göre yapılmış genel okumalardır.
Reklam geliri için yayımlanan bir içerik sitesi. Sitenin varlık nedeni reklam geliriyse, ikonlar bu gelire hizmet eden sayfalarda kullanılıyordur. Bu kullanımın “öncelikle ticari avantaja yönelik” sayılma riski yüksektir. Site sayfalarımızdaki karar tablosunda NC setler için “Ticari site ya da arayüz” satırı bu yüzden “Hayır” çıkar.
Kişisel blog, birkaç reklam alanı. Asıl amaç kişisel yazı paylaşmak, reklam yan bir gelir ise durum gridir. Lisans sahibine sorup yazılı izin almak bu belirsizliği ortadan kaldırmanın tek kesin yoludur.
Bir derneğin bağış sayfası. Bağış toplamak parasal bir karşılık içerir. Kullanıcının dernek olması kullanımı otomatik olarak ticari olmayan yapmaz; Creative Commons’ın “kullanım, kullanıcı değil” vurgusu tam bu durum içindir.
Öğrenci projesi, ders sunumu. Satış ya da reklam yoksa ve asıl amaç öğrenmekse, bu kullanım tanımın içine rahatça girer. Atıf ve aynı lisansla paylaşım şartları yine geçerlidir.
Müşteri için yapılan ücretli iş. Siz bir hizmet karşılığı para alıyorsunuz ve ikon o hizmetin parçası. Müşterinin projesi ticari olmasa bile sizin kullanımınız ücretli bir işin parçasıdır. Temkinli okuma bunu ticari sayar.
Atıf ve aynı lisans şartı da var
Custom Brand Icons’ın lisansı yalnız NC değil, BY ve SA öğelerini de taşır. Ticari olmayan bir projede kullansanız bile:
- Setin yazarını, lisans adını ve bağlantısını belirtmeniz,
- İkonları değiştirirseniz bunu belirtmeniz,
- Değiştirilmiş ikonları aynı lisansla (CC BY-NC-SA 4.0) paylaşmanız gerekir.
Üstüne marka konusu eklenir: bu set şirket ve ürün logolarından oluşur ve logoların marka hakları sahiplerinde kalır. Custom Brand Icons karnesinde ticari kullanım türlerinin hepsini bu iki nedenle “Hayır” olarak görürsünüz. Ticari olmayan lisanslı ve marka setlerinin çizimlerini sitemizde ayrıca göstermiyoruz.
Lisans sahibinden izin istemek
NC lisansı, eserin sahibinin size ayrıca ticari kullanım izni vermesini engellemez. Lisans yalnız herkese açık olarak verilen izni tanımlar; sahibiyle ayrı bir anlaşma yapabilirsiniz. Gri bir durumdaysanız kısa ve açık bir e-posta çoğu zaman yeterlidir. İçinde şunlar bulunmalı:
- Hangi seti ve hangi ikonları kullanmak istediğiniz (set adı, ikon adları).
- Kullanımın yeri ve amacı (“reklam gösteren bir blogun kategori sayfalarında, 24 piksel boyutunda”).
- Ticari unsurun ne olduğu (reklam, satış, ücretli hizmet).
- Atıfı nasıl vereceğiniz.
- Değişiklik yapıp yapmayacağınız.
Gelen yanıtı, tarihi ve gönderen adresiyle birlikte proje belgelerinizde saklayın. İzin yalnız yanıtta yazan kullanım için geçerlidir; başka bir projede yeniden sormanız gerekir.
Neden bu kadar az NC set var
Iconify’daki 227 setten yalnız birinin NC lisanslı olması tesadüf değildir. Open Source Initiative’in açık kaynak tanımının 6. ölçütü, lisansın programın belirli bir alanda kullanılmasını kısıtlayamayacağını söyler ve örnek olarak bir işletmede kullanılmasının yasaklanamayacağını verir; ticari kullanımı yasaklayan bir lisans bu tanıma uymaz. Arayüz ikon setlerinin çoğu yazılım projelerinin parçası olarak doğduğu için MIT, ISC ve Apache 2.0 gibi yazılım lisanslarını seçer. NC lisans daha çok tekil illüstrasyonlarda, fotoğraflarda ve sanat projelerinde görülür.
Yerine ne kullanılabilir
NC lisanslı bir logo ya da ikon yerine aynı işi gören serbest lisanslı bir set bulmak çoğu zaman mümkündür. Logolar için Simple Icons ve SVG Logos CC0 lisansıyla gelir; marka kuralları yine geçerlidir ama telif tarafında şart yoktur. Arayüz ikonları için MIT, ISC ve Apache 2.0 lisanslı onlarca set var.
Ana sayfadaki araçta Custom Brand Icons’ı seçip bir kullanım türü işaretlediğinizde, ikon adlarının benzerliğine göre o kullanım için serbest olan setleri öneriyoruz. Lisansların karşılaştırması lisans türleri sayfasında, CC BY-NC-SA 4.0’ın tek sayfası burada.
Kısa kontrol
- Sitenizin ya da projenizin asıl amacı para kazanmaksa NC lisanslı ikon kullanmayın.
- Gri durumdaysanız lisans sahibinden yazılı izin isteyin; izin e-postasını saklayın.
- Ticari olmayan projede de atıf ve aynı lisans şartlarını uygulayın.
- Logolarda marka hakkını ayrıca düşünün.
Burada aktarılanlar lisans metnine ve Creative Commons’ın yayımladığı yoruma dayanır; somut bir uyuşmazlıkta belirleyici olan, ilgili ülkenin mahkemelerinin yorumudur.